Je móet kiezen: criminaliteit of schending privacy…?

Privacyschending criminaliteitFraude bestrijden. Misdrijven oplossen. Slachtoffers helpen. Dus: 'daders' opsporen en identificeren. Dat is wat een Particulier Onderzoeker bezig houdt (naast andere zaken, uiteraard). Noodzakelijk, omdat lang niet ieder strafbaar feit tot een politieonderzoek leidt. Vervelend, maar de realiteit. De politie kampt met serieuze capaciteitsproblemen, te krappe budgetten, prioriteitenlijstjes. Dat is een vervelende gewaarwording voor velen, maar niet voor criminelen.

Al eerder pleitte ik in een artikel over publiek-private samenwerking op het gebied van opsporing.

Daar, waar de overheid een aantal werkzaamheden zonder kennelijke moeite uitbesteedt aan private partijen (ook beveiligingstaken, bijvoorbeeld), wil dat met de opsporing maar niet lukken. Gevolg: particuliere onderzoekers lopen tegen beperkingen en opwerpingen aan, waardoor de oplossing van misdrijven onmogelijk blijkt te zijn. In december 2011 sprak toenmalig CBP-voorzitter Jacob Kohnstamm de wijze woorden: 'Privacy wordt soms als vijgenblad gebruikt om niet in te grijpen'. Weliswaar in een andere context, destijds, maar de woorden blijven actueel. In onderzoeken van Particulier Onderzoekers beroepen bezitters van bepaalde informatie zich met grote regelmaat op de privacy van betrokken personen, óók als het gaat om daders van misdrijven.

Eén voorbeeld, om de problematiek wat concreter te maken:
Een opdrachtgever van Interro Recherchediensten is een autoverhuurbedrijf. Er werd een dure Mercedes verhuurd aan een man, die zich, zo bleek later, met vervalste identiteitspapieren en een nep telefoonnummer had gelegitimeerd. De Mercedes werd niet teruggebracht, een aangifte bij de Amsterdamse politie leidde niet tot onderzoek. Immers: verduistering van een auto van een verhuurbedrijf staat niet hoog op de prioriteitenlijst van de politie en de valse identiteitspapieren bieden vervolgens weinig onderzoekshandvatten. Mijn opdrachtgever wil tóch graag zijn tienduizenden euro's kostende Mercedes proberen terug te krijgen, en besluit gebruik te maken van de diensten van mijn onderzoeksbureau. Ik achterhaal redelijk snel, op basis van de (toen nog werkende) gps in de Mercedes, dat de auto bij een tweetal hotels in Nederland heeft gestaan gedurende twee opeenvolgende nachten. Kennelijk heeft de gebruiker van de auto in deze hotels overnacht. Bingo: het juiste spoor naar de dader. Nog heel even, en de zaak is opgelost. Maar: na het leggen van contact met de hotels, met de vraag of er camerabeelden zijn (misschien was de gebruiker van de huurauto een ander dan de huurder? Misschien waren er meerdere personen?) Hoe heeft de huurder zich gelegitimeerd bij het hotel? Hoe heeft de huurder zijn kamer betaald? Is er meer informatie beschikbaar die tot identificatie zou kunnen leiden? Helaas: de hotels beroepen zich op privacy. Er mogen alleen gegevens gedeeld worden met de politie, op last van de Officier van Justitie. De mededeling dat er geen politieonderzoek wordt ingesteld, wordt ter kennisgeving aangenomen, het standpunt van de hotels verandert er niet door. Resultaat: lege handen voor de rechercheur, maar zeker ook voor de opdrachtgever: hij kan een verlies van bijna € 100.000,= noteren.

Er zijn talloze voorbeelden te noemen, maar u kunt ze wellicht ook zelf bedenken. Laat ik eerlijk zijn: op sommige momenten bekruipt mij een behoorlijk gevoel van frustratie. Ik wil zó graag mijn opdrachtgever van dienst zijn... Mijn opdrachtgever wil zó graag zijn (grote) schade beperken of vergoed zien... Ik wil zó graag dat misdaad niet loont... Maar ja: privacy.

Het is natuurlijk veel te eenvoudig om de boze pijlen te richten op (in dit voorbeeld) de hotels, of op andere bezitters van informatie. Zij zijn ook niet de oorzaak van het probleem. Toch, als we de kwestie zouden omdraaien, en de hoteleigenaar zou met een forse schadepost zitten, en weten dat de dader zich met een huurauto verplaatst zou hebben, hoe zou dan de hoteleigenaar reageren op de mededeling van de autoverhuurder "beroerd voor jou, maar ik kan je niet helpen, want privacy is belangrijk"? Natuurlijk is bescherming van privacy een groot goed, en ben ik voorstander van bescherming van persoonsgegevens. De vraag die mij (door opdrachtgevers, bijvoorbeeld) nogal eens gesteld wordt is: maar waar ligt dan de grens? En: wat zijn nou eigenlijk persoonsgegevens? Volgens de regelgeving, eenvoudig uitgelegd: gegevens die naar een persoon te herleiden zijn, of die informatie vrijgeven over een persoon. Valt daar ook het bekijken van camerabeelden onder? Opdat gecontroleerd kan worden of iemand (die een vals identiteitsbewijs gebruikte!) ook dezelfde persoon is die in de inmiddels ontvreemde auto reed? Je weet dan immers nog steeds niet wie die persoon is...

De oorzaak van dit probleem en deze discussie ligt op een hoger niveau, de oplossing ook. Publiek-private samenwerking in de opsporing kán bijdragen aan een oplossing. Natuurlijk zitten er haken en ogen aan een 'samenwerking' tussen opsporingsinstanties en particuliere partijen. Natuurlijk schuilen er risico's in het delen van informatie, mocht daar op enig moment al sprake van zijn. Wellicht is een kleine aanpassing van de Wet Bescherming Persoonsgegevens al een begin. Zodat niet alleen de Officier van Justitie om afgifte van camerabeelden of informatie kan vragen, maar ook (aangewezen?) particulier onderzoekers, om vervolgens hun expertise te kunnen gebruiken bij de opsporing van daders van misdrijven. Zodat benadeelden wat meer zicht (hoop?) krijgen op oplossing van de feiten waarvan ze slachtoffer zijn of worden.

Tot die tijd....: je móet kiezen. Wat kies je? Criminaliteit of schending privacy? Hoe kijk jij als lezer naar deze problematiek? Waar ligt voor jou de grens? Zou je gegevens van verdachten delen, en meewerken aan het onderzoek?

Interessant voor jouw netwerk?

Mijn nieuws blijven volgen?

Laat een reactie achter